'Beleggen in Afrika lucratiever, maar risicovol'

(Novum/Betten) - Beleggen in Afrika kent een bovengemiddeld rendement, maar daar staan ook bovengemiddelde risico's tegenover. Dat stelt beleggingsstrateeg Jeroen Blokland van IRIS, het onafhankelijke onderzoeksbureau van Robeco en Rabobank, maandag in een persbijeenkomst.

Het rendement op de Afrikaanse markten is sinds begin 2002 gemiddeld zo'n 15% gebleken 'of zelfs iets hoger'. Egypte (+39%), Kenia (+29%) en Ivoorkust (+28%) gingen daarbij aan kop. Wel gaat beleggen in Afrika gepaard met een grotere standaarddeviatie, een indicatie voor het risicoprofiel van de aandelenmarkten.

De correlaties tussen de Afrikaanse aandelenmarkten en bijvoorbeeld Europa en Noord-Amerika liggen op ongeveer 20%. 'Het toevoegen van Afrikaanse aandelen heeft daarmee een diversificerend effect op de gemiddelde aandelenportefeuille die wereldwijd belegt.' Ook de correlaties tussen de Afrikaanse markten onderling is laag en soms zelfs negatief, aldus IRIS.

De marktkapitalisatie en liquiditeit van de meeste Afrikaanse markten is nog gering, waarbij die van Zuid-Afrika duidelijk domineert. Afgezet tegen de MSCI All Countries Wereldindex is Zuid-Afrika met 0,75% de grootste markt. Egypte (0,09%) en Nigeria (0,08%) volgen op enige afstand. Ook vergeleken met de opkomende markten, blijft de marktkapitalisatie van de Afrikaanse beurzen achter. Zuid-Afrika neemt als grootste de zevende plaats in.

Blokland legt in zijn onderzoeksrapport Into Africa - een herontdekking van een continent uit dat de economische groei van het continent in de lift zit. 'Afrika maakt momenteel de sterkste groeiperiode in zo'n vier decennia door. De groei is vergeleken met de wereldeconomie bovengemiddeld en verspreid over de verschillende regio's', aldus de strateeg.

De groei manifesteert zich in zowel olierijke als niet-olierijke landen, al kennen de eerstgenoemde landen wel een steeds sterkere groei, zo stelt IRIS. 'De groei is niet alleen afhankelijk van grondstoffen, al staan die wel aan de wieg van de sterke groei.'

Blokland wijst, naast de grondstoffenmarkt, op belangrijke ontwikkelingen de afgelopen jaren, zoals het toenemen van de politieke en economische stabiliteit. De schuldpositie van het continent is, met name door kwijtschelding, 'fors verbeterd'. 'De voorspelbaarheid van de groei in Afrika is beter geworden, wat goed is voor beleggers.'

Wel wijst Blokland beleggers op een aantal onzekerheden wat betreft de vooruitzichten. Over het algemeen zal de economie verder groeien, maar over de mate waarin is de beleggingsstrateeg wat 'minder enthousiast'. 'De groei zal ongeveer gelijk blijven of nog licht kunnen versnellen.'

De belangrijkste risicofactor is de inflatie. 'Die zal waarschijnlijk toenemen', aldus Blokland, 'maar niet uit de hand lopen tot 40% tot 50%.' Andere risicofactoren zijn de macro-economische en politieke stabiliteit en de afkoeling van de wereldeconomie. 'Wij denken echter dat Amerika zich sneller zal herstellen dan algemeen wordt aangenomen.'

Een structurele daling van de grondstofprijzen zou de Afrikaanse beurzen eveneens kunnen raken. Wanneer de prijzen zo'n 10% dalen, zou dat een effect van 1,5% op de economie hebben, berekent de strateeg.

Factoren waaraan het continent volgens IRIS moet werken om de economische groei voort te zetten, zijn onder meer het ondernemersklimaat en buitenlandse investeringen. 'Afrika bungelt nog onderaan op het gebied van ondernemersklimaat.' Daarbij zijn de buitenlandse investeringen nog klein.

Verder is ook verbetering van de infrastructuur nodig, omdat deze nu een rem vormt voor de economische groei. Wegen, havens, vliegvelden, elektriciteit en ICT zijn 'verre van toereikend'. Blokland laat zien dat de investeringen in infrastructuur van 2002 tot heden zijn toegenomen van 19% naar 46%.

De concurrentiekracht van Afrika wordt, in vergelijking tot andere opkomende markten als Azië, grotendeels teniet gedaan door indirecte kosten. Deze hebben onder andere te maken met het transport en restricties die aan export zijn verbonden. Tevens ligt de productiviteit van het continent lager, met name vanwege een gebrek aan technologie en kennis.

Ingezoomd op verschillende kansrijke sectoren binnen de Afrikaanse beurzen, wijst Blokland naar grondstoffen, financiële dienstverlening en telecom. 'Afrika beschikt over grote grondstoffenreserves, zoals olie en edelmetalen', zegt Blokland. 'Er is een grotere kans om nog nieuwe reserves te vinden in Afrika dan ergens waar al veel meer onderzoek is gedaan.' Het aandeel van Afrika in het mondiale energie-aanbod is toegenomen van 3,5% tot 5,3%, tussen 1973 en 2005.

Verder geeft hij aan dat de bankensector volop in ontwikkeling is. In Zuid-Afrika stijgt de kredietverlening 'explosief', waarbij bedrijfskredieten voorop lopen en consumentenkredieten volgen.

Op de telecommarkt, ten slotte, is de penetratiegraad van mobiele telefonie is tussen 2005 en 2008 toegenomen, van 16,6% naar ruim 37 ultimo 2007%. Naar verwachting is dit in 2010 44,2%. 'In Afrika wordt het 'vaste lijn' gedeelte overgeslagen en direct overgegaan tot mobiele telefonie. Verzadiging is nog niet aan de orde. '

De telecommarkt is vooral in handen van lokale spelers. Het Zuid-Afrikaanse MTN heeft bijvoorbeeld 83 miljoen klanten in 17 verschillende landen. Ook het Egyptische Orasco Telecom, die vooral in Noord-Afrika actief is, kan daarvan gaan profiteren.

Als particuliere belegger kun je momenteel in de aandelenmarkten van Zuid-Afrika, Egypte, Marokko en Nigeria stappen. Via beleggingsfondsen is het beleggen in andere Afrikaanse landen ook mogelijk.