Chartaal betalingsverkeer

De rol van De Nederlandsche Bank

Eén van de wettelijke hoofdtaken van de Nederlandsche Bank is het bevorderen van een goede werking van het betalingsverkeer. Een betrouwbaar, veilig en efficiënt betalingsverkeer is een belangrijke voorwaarde voor financiële stabiliteit en een duurzame economische ontwikkeling. In het chartale betalingsverkeer heeft DNB naast haar uitvoerende rol als operator (ontwerp, opdracht tot productie en uitgifte van bankbiljetten) ook een taak als overseer (toezicht op de kwaliteit van de circulatie) en als initiator en katalysator van gewenste ontwikkelingen. De benodigde jaarlijkse productie van bankbiljetten wordt in Europees verband evenredig verdeeld over de nationale centrale banken. Het aandeel van DNB wordt geproduceerd door meerdere drukkerijen, waaronder Joh. Enschedé Banknotes in Haarlem. De kostprijs van het drukken van eurobiljetten varieert per coupure en ligt ongeveer tussen de vier en de tien eurocent. Vooral het vervaardigen van de echtheidskenmerken verhoogt de kostprijs.

De uitgifte en distributie van bankbiljetten in Nederland verzorgt DNB via haar vier agentschappen in Amsterdam, Hoogeveen, Eindhoven en Wassenaar. Bij deze agentschappen kunnen commerciële banken nieuwe biljetten opnemen en overtollige biljetten afstorten. Nadat de biljetten op de agentschappen zijn afgeleverd in cassettes, worden ze geteld en per coupure gesorteerd en vervolgens met een eigen, zwaar beveiligd transport naar het hoofdkantoor in Amsterdam gebracht. Daar worden ze nogmaals geteld, op echtheid gecontroleerd en gesorteerd op hun geschiktheid om weer in circulatie te worden gebracht. Biljetten die niet meer geschikt zijn voor uitgifte omdat ze vies of beschadigd zijn, worden vernietigd. Dagelijks worden er op de sorteerafdeling van DNB zo’n 6 à 7 miljoen biljetten verwerkt. In de distributieketen van bankbiljetten in Nederland hebben zich sinds begin jaren negentig echter enkele belangrijke wijzigingen voorgedaan. Commerciële banken hebben uit oogpunt van kostenbesparingen en verbeterde dienstverlening geldautomaten in gebruik genomen. Daarnaast hebben zij voor verdere kostenbesparing geldtelcentrales opgericht. In deze centrales worden de bankbiljetstromen van cliënten direct in bulkhoeveelheden verwerkt en daarna in containers afgestort bij een agentschap van DNB. De gedachte hierachter is het handmatige telwerk van bankbiljetten op bankfilialen te verminderen. Benodigde nieuwe bankbiljetten worden weer bij DNB besteld. Deze biljetten worden in opdracht van de commerciële bank opgehaald door geldtransporteurs en zij verzorgen ook het vullen van de geldautomaten.

Het gevolg van de opkomst van geldtelcentrales is dat het merendeel van de biljetten tegenwoordig reeds gesorteerd en in containers bij DNB wordt afgestort. Bovendien is het aantal door DNB ontvangen biljetten door de snelle recirculatie enorm toegenomen. In de huidige distributiestructuur worden bankbiljetten vaker gesorteerd dan noodzakelijk is voor het behouden van een schone en veilige circulatie. Deze ontwikkelingen waren voor de Nederlandsche Bank aanleiding de distributiestructuur te reorganiseren. In 2008 zullen naar planning de agentschappen worden gesloten. Het cassetteverkeer wordt grotendeels afgeschaft en banken mogen alleen nog maar in beperkte mate bankbiljetten bij DNB afstorten in containers.

Vorige pagina

Volgende pagina

Terug naar cursussen