Chartaal betalingsverkeer
16 Januari 2005 - Bron: Hans Arendshorst
Betalen kost geld
De Nederlandsche Bank probeert niet alleen door
verandering van haar eigen werkwijze de efficiency
van het betalingsverkeer te verbeteren. In het
Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer (MOB)
overlegt zij hierover ook met andere belanghebbende
maatschappelijke groeperingen. Onder meer door onderzoek naar de maatschappelijke kosten van het
betalingsverkeer, probeert het MOB bewustwording
te bewerkstelligen van deze kosten (zie o.a. het artikel
daarover in het Kwartaalbericht van DNB van
maart 2004). Tabel 3 geeft een overzicht van (een
schatting van) de kosten van betaalmiddelen over
het jaar 2002.
De totale kosten van het Nederlandse betalingsverkeer worden geraamd op circa € 2,9 miljard. Dat is 0,65 procent van ons bruto binnenlands product (bbp). In deze kostenberekening zijn alle kosten die voor het betalingsverkeer worden gemaakt bij toonbankinstellingen, commerciële banken en De Nederlandsche Bank meegenomen. Aangenomen wordt dat behalve DNB – die overigens maar een beperkt deel van de kosten draagt – alle genoemde instellingen (een groot deel van) hun kosten doorberekenen aan de consument. Zo bezien komen de gemiddelde totale kosten van het betalen voor een huishouden op ongeveer 400 euro per jaar.
De belangrijkste manier om de kosten van het betalingsverkeer te verlagen, is substitutie van chartale transacties door betalingen met pinpas of chipknip. Gezien de relatief lage variabele kosten van het chippen, zijn vooral door het stimuleren van het gebruik van de chipknip kostenbesparingen te behalen. De chipknip is qua infrastructuur een volwaardig betaalmiddel. De meeste betaalautomaten en pinpassen die in gebruik zijn, zijn geschikt voor het doen van betalingen met de chipknip. Het aantal chiptransacties blijft echter relatief beperkt en laat in vergelijking met de beginjaren van de pinpas een achterblijvende ontwikkeling zien. In bepaalde nichemarkten, zoals bij parkeerautomaten en in bedrijfskantines, heeft het chippen een positie kunnen verwerven. Niettemin lijkt de consument nog niet erg enthousiast over dit betaalmiddel. De kosten van de individuele betaalproducten zijn niet transparant. Voor de consument zijn de consequenties van zijn keuze voor een bepaald betaalmiddel onzichtbaar, vanwege het ontbreken van een duidelijke tarifering. Het tariferen van betaalproducten ligt in ons land echter gevoelig, omdat de consument dit niet gewend is en daarom in principe hier afwijzend tegenover staat. Andere Europese landen kennen wel een meer duidelijke tarifering van betaaldiensten. Hoewel substitutie van chartale betalingen de kosten van het betalingsverkeer kan verlagen, bestaat ook hierin een duidelijke beperking. Van de genoemde kosten van € 2,9 miljard bestaat naar schatting circa 40 procent uit vaste kosten die gerelateerd zijn aan de chartale infrastructuur. Deze vaste kosten zijn alleen te vermijden als het chartale geld integraal wordt afgeschaft. Het enige land ter wereld waar concrete plannen bestaan om inderdaad het gebruik van chartaal geld op termijn af te schaffen, is Singapore. In Nederland is dit laatste vooralsnog ondenkbaar.
| Overige pagina's | |
| 1 | Gebruik van chartaal geld |
| 2 | Ontwikkeling circulatie |
| 3 | De rol van De Nederlandsche Bank |
| 4 | Betalen kost geld |
| 5 | Conclusie |