Cursus basisbegrippen deel 4: Amsterdam Exchanges

Hoe werkt Amsterdam Exchanges?

Met de cursus basisbegrippen kunt u stap voor stap kennis maken met de basisbegrippen uit de financiele wereld. In deel 4 van de cursus basisbegrippen zullen wij u meer vertellen over de Amsterdam Exchanges.

(tekst grotendeels ontleend aan 'De plaats van handelen', Amsterdam Exchanges, februari 1999)

Historie

De eerste effecten die in Amsterdam werden verhandeld waren aandelen van de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC). Om haar kostbare reizen te financieren plaatste de VOC in het begin van de zeventiende eeuw 'actiën' bij het publiek. Deze aandelen op naam waren verhandelbaar. Dit was het begin van een groeiende handel in aandelen en later ook obligaties. Daarmee had Amsterdam een wereldprimeur: de eerste effectenbeurs. Met de oprichting van het 'Collegie tot Nut des Obligatiehandels' in 1787 kreeg de markt een officieel tintje. De rol van dit toezichthoudende en regulerende college werd in 1876 overgenomen door de 'Vereniging voor de Effectenhandel'. Aanvankelijk vond de handel plaats in de sociëteit van de Vereniging, de Koopmansbeurs. In 1914 verhuisde de beurs naar het huidige adres, Beursplein 5.

Op 1 januari 1997 is de Amsterdamse Effectenbeurs gefuseerd met de EOE-Optiebeurs; de combinatie heet nu Amsterdam Exchanges.

Tot de Amsterdam Exchanges N.V behorende effectenbeurs, de optiebeurs, de financiële termijnmarkt en de agrarische termijnmarkt. Beide laatste zijn overigens opgegaan in de optiebeurs.

De effectenbeurs

De effectenbeurs van Amsterdam Exchanges organiseert de openbare kapitaalmarkt in Nederland. Deze openbare markt wordt onderscheiden in de primaire markt en de secundaire markt. De primaire markt is de markt voor het uitgeven en in de notering brengen van nieuwe aandelen en obligaties door ondernemingen, overheden en internationale instellingen. De secundaire markt is de markt waar in reeds genoteerde aandelen en obligaties wordt gehandeld. Op de effectenbeurs van Amsterdam Exchanges worden vraag en aanbod op zo efficiënt mogelijk bij elkaar gebracht, zodat de uitvoering van orders van beleggers zo snel en goedkoop mogelijk plaatsvindt tegen de beste prijs. Daarbij wordt gebruik gemaakt van het Trading System Amsterdam (TSA), het centrale handelssysteem van de effectenbeurs van Amsterdam Exchanges waarin vraag en aanbod samen komen. Centraal in het TSA staat (voor alle genoteerde effecten) een elektronisch orderboek (EOB), waarin koop- en verkooporders bijeen worden gebracht. Door de orders op één centrale plaats te verzamelen (ook wel de Centrale Markt genoemd), wordt een optimale prijsvorming bewerkstelligd. Het functioneren van het elektronisch orderboek wordt verder bevorderd door de betrokkenheid van een hoekman.

De 25 meest actief verhandelde aandelenfondsen worden opgenomen in de AEX-index, de daaropvolgende groep van 22 fondsen in de AMX-index (de zogenaamde Midkap-fondsen).

Bij de (ongeveer) 47 meest verhandelde aandelen (AEX- en AMX-fondsen) worden orders, voor zover prijs en omvang van de orders dat toelaten, automatisch uitgevoerd. Voor deze fondsen zijn altijd prijzen beschikbaar waarop deze aandelen daadwerkelijk kunnen worden gekocht of verkocht, de zogenaamde bied- en laatprijzen. De bied- en laatprijzen zijn in belangrijke mate afkomstig van limietorders zoals die door beleggers, banken en commissionairs worden ingelegd. Daarnaast is de hoekman in deze fondsen verplicht altijd kenbaar te maken tegen welke prijs hij wil kopen en verkopen. In de overige fondsen, waarin minder frequent wordt gehandeld, maakt de hoekman, op basis van de orders die in het elektronisch orderboek zijn ingebracht, handmatig een notering op en voert hij op die manier de orders uit.

In het elektronisch orderboek kunnen orders van elke omvang, groot en klein, worden ingebracht. Bij grote orders ten behoeve van institutionele beleggers kunnen marktpartijen bovendien direct (telefonisch) met elkaar handelen. Orders van particuliere beleggers worden vrijwel altijd direct in het elektronisch orderboek ingebracht.

Daarnaast is er het nieuwe marktsegment EURO.NM Amsterdam. Op deze markt (opvolger van de NMAX, de Nieuwe Markt Amsterdam Exchanges) kan worden gehandeld in aandelen van jonge, veelbelovende ondernemingen die snel verder groeien. Deze markt is onderdeel van een samenwerkingsverband met soortgelijke markten in Europa. Ook voor de fondsen die zijn genoteerd op EURO.NM Amsterdam worden voortdurend bied- en laatprijzen afgegeven.

Naast aandelen wordt op de effectenbeurs van Amsterdam Exchanges uiteraard gehandeld in beleggingsfondsen en obligaties. Staatsobligaties maken het grootste deel uit van de handel in obligaties. Verhandeling via de Centrale Markt van deze effecten vindt eveneens plaats in het TSA en ook in deze fondsen is een hoekman actief die voor de orderexecutie zorgdraagt. Verder kunnen beleggers op de effectenbeurs van Amsterdam Exchanges ook handelen in een aanzienlijk aantal buitenlandse aandelen en obligaties. In dit verband kunnen de ASAS fondsen worden genoemd. ASAS fondsen hebben betrekking op buitenlandse ondernemingen die een notering op Amsterdam hebben maar hun hoofdnotering op een andere beurs hebben. Deze fondsen noteren meestall in de oorspronkeleijke valuta van die beurs. In feite is de Amsterdamse notering een doorgeefluik omdat men bij aanschaf via Amsterdam de stukken van de oorspronkelijke beursnotering geleverd krijgt.

De optiebeurs

De optiebeurs van Amsterdam Exchanges houdt zich bezig met de organisatie van de handel in opties en termijncontracten, de financiële en agrarische futures. De optiebeurs in Amsterdam, opgericht in 1978, was de eerste optiebeurs van Europa. Gemeten naar de omzet in aandelenopties is de optiebeurs van Amsterdam Exchanges de grootste van Europa en de derde in de wereld.

De handel op de optiebeurs van Amsterdam Exchanges vond tot eind 2002 centraal plaats op de handelsvloer, via het zogenaamde open-outcry-systeem. Intussen is men overgegaan op handel via het beeldscherm. In de handel in opties spelen de marketmakers, handelaren die uitsluitend handelen voor eigen rekening en risico, een centrale rol. Zij zijn verplicht voor alle opties een koop- en verkoopprijs (de bied- en laatprijs) af te geven, waardoor de belegger altijd kan handelen. De orders van beleggers komen binnen bij banken of commissionairs, die voor verhandeling gebruikmaken van floor brokers, handelaren die tot taak hebben om orders van beleggers tegen de best mogelijke prijs uit te voeren. Op de optiebeurs van Amsterdam Exchanges kan worden gehandeld in opties op een vijftigtal vooraanstaande Nederlandse aandelen. Verder zijn er opties op de AEX-index , de barometer voor het topsegment van de Nederlandse aandelenmarkt. Ook vindt er handel plaats in opties op de eerste Europese aandelenindex, de FTSE Eurotop 100 index. Daarnaast zijn er opties op de meest in de belangstelling staande Nederlandse staatsleningen, dollar-euro-opties en euro-dollaropties en opties op goud en zilver. Sinds enige tijd worden ook opties verhandeld op buitenlandse fondsen die niet op de AEX-Effectenbeurs genoteerd zijn. Het gaat daarbij om wereldwijd genoteerde grote ondernemingen zoals Nokia, Microsoft, Intel, Deutsche Bank en nog een paar van dit soort giganten.

De financiële termijnmarkt

Op de Financiële termijnmarkt, sinds de fusie opgegaan in de optiebeurs, wordt gehandeld in futures. (financiële termijncontracten). Het topproduct is de future op de AEX-index: het FTI-contract. Dit contract neemt het grootste deel van de omzet in financiële futures voor zijn rekening. Daarnaast zijn er futures op de FTSE Eurotop 100, de MidKap-index en de dollar. Sinds kort bestaan er ook futures op sector indices van de IT en de financiele industrie.

De agrarische termijnmarkt

Op de agrarische termijnrnarkt, opgericht in 1888 en sinds de fusie opgegaan in de optiebeurs, kan worden gehandeld in agrarische termijncontracten (futures) en agr

Volgende pagina

Terug naar cursussen